Het aantal instructiemomenten reduceren

Bijker, Boerema & Louwsma (2011) geven tips waarmee het aantal instructiemomenten is te reduceren. Met name voor combinatiegroepen kan dit mogelijkheden bieden. Genoemd worden onder andere: verbinden op de verticale lijn (jaargroepen aan elkaar) en verbinden op de horizontale lijn (inhouden aan elkaar).

Verbinden op de verticale lijn (jaargroepen aan elkaar)

Dit houdt in dat doelen en/of inhouden van verschillende jaargroepen met elkaar verbonden worden en in dezelfde les worden aangeboden. Doelen ten aanzien van taalbeschouwing en woordenschat kunnen bijvoorbeeld op eenvoudige wijzen aan meerdere jaargroepen tegelijk aangeboden worden. Ook voor werkwoordspelling in de bovenbouw geldt dat een combinatie van jaargroepen mogelijk is. Binnen het vakgebied rekenen geldt dit bijvoorbeeld ook voor de domeinen tijd/meten/wegen, tabellen en diagrammen en cijferen (zie schema). In dit voorbeeld wordt voor de groepen 5 en 6 onderscheid gemaakt in een basis-, plus- en intensief aanbod.

Onderdeel uit een groepsplan voor groep 5/6 voor een rekenles.

Onderdeel Groepsplan 5/6 Doel Specificering van de inhoud Instructie
Rekenen bewerkingen Aan te leren strategie: cijferend rekenen; optellen en aftrekken op papier tot 100/tot 1000, Groep 5 en 6 (intensief) tot 100.
Groep 5 (plus) en 6 tot 1000.
Groep 6 (plus) over 1000.
Werkinstructie: groep 6 (plus).
Basisinstructie:
groep 5, 6 (intensief) en 6 (basis).
Verlengde instructie: groep 5 (basis en intensief) en 6 (intensief).

(gebaseerd op voorbeeld uit: Bijker, Boerema, Louwsma, 2011)

Verbinden op de horizontale lijn (inhouden aan elkaar)

De inhouden van verschillen vakgebieden kunnen met elkaar worden verbonden en gecombineerd worden aangeboden binnen een les. Begrijpend leesstrategieën kunnen bijvoorbeeld worden toegepast tijdens de lessen wereldoriëntatie. De leerlingen passen de strategie toe om de informatie uit de tekst de halen. De leesstrategie wordt geoefend en er vindt transfer plaats naar een reële context. Doordat inoefentijd van de ene les wordt opgenomen in de tweede les wint de leraar instructietijd. Ook voor woordenschatonderwijs en spelling geldt dat onderdelen kunnen worden ondergebracht in andere lessen. Enkele voorbeelden zijn:

  • Wanneer de spellingcategorie van de betreffende week ook aandacht krijgt binnen de lessen wereldoriëntatie, taal en begrijpend lezen, dan neemt het aantal korte instructiemomenten voor spelling toe.
  • Wanneer de woorden die worden aangeboden binnen het woordenschatonderwijs ook voorkomen in de lessen wereldoriëntatie of begrijpend lezen van die week, dan wordt gewonnen aan instructie- en transfermomenten binnen het woordenschatonderwijs.