Doelen en inhouden

Groep 1 en 2
Het zeer intensieve aanbod in groep 1 en 2 stuurt op de beheersing van de 'minimumdoelen', indien mogelijk aangevuld met basisdoelen op die onderdelen waarop dat mogelijk is (zie SLO: rekenontwikkeling van het jonge kind).

Groep 3 t/m 5
Het zeer intensieve aanbod voor groep 3 tot en met 5 is het reguliere aanbod van de rekenmethode (basisstof) op een lager handelingsniveau gerealiseerd. Het handelingsmodel biedt inzicht in de verschillende handelingsniveaus waarop een leerling een som kan oplossen. Voor leerlingen met ernstige rekenproblemen, die in groep 3 tot en met 5 een te grote achterstand op hebben gelopen (1½ jaar of meer) of waarbij de ontwikkeling stagneert, zal het tempo waarin gewerkt wordt in de reguliere rekenmethode aangepast moeten worden. Daarnaast zal het aanbod afgestemd moeten worden, bijvoorbeeld op leerroute 2 van Passende Persectieven. Dit betekent dat de keuze gemaakt wordt om bepaalde doelen (nog) niet aan te bieden. Dit gebeurt in hoge uitzondering. Voorkom echter, bij zeer ernstige rekenproblemen, dat deze keuzes pas in de bovenbouw worden gemaakt. Om onderdelen uit de bovenbouw aan te kunnen bieden is het voor deze groep leerlingen nodig tijd en ruimte te creëren in de (onder- en) middenbouw.

Groep 6 t/m 8
Voor de leerlingen in het zeer intensieve aanbod wordt gestreefd naar het behalen van referentieniveau 1F. Deze leerlingen zijn niet in staat alle 1S-doelen te halen. Door onderdelen van het reguliere programma (1S) te laten vervallen kan er méér tijd worden besteed aan het inoefenen van de doelen van 1F. Leerroute 2 en 3 van Passende Perspectieven en de bijbehorende uitwerkingen zijn voor leerlingen die pas in het Voortgezet Onderwijs 1F zullen gaan halen. Voor leerroute 2 en 3 moet een ontwikkelingsperspectief beschreven worden. Ook voor deze groep is structurele instructie en intensiverende maatregelen nodig. ‘Haal er uit wat er in zit’ is voor deze groep leerlingen essentieel. Stel zo hoog mogelijke doelen zodat ook deze kinderen een deel van de doelen van 1F onder de knie krijgen. 
Het formuleren van doelen is maatwerk. Bij het formuleren van een ontwikkelingsperspectief (leerroute 2 of zelfs 3) is het startpunt het huidige niveau, oftewel de doelen die de leerling op dat moment beheerst. Vervolgens worden per periode nieuwe doelen geformuleerd. Leerroute 2 of 3 van Passende Perspectieven en de bijbehorende uitwerkingen bieden houvast. In deze leerroutes is aangegeven welke doelen prioriteit hebben en welke doelen gedispenseerd kunnen worden met het oog op het vervolgonderwijs. Het gaat vooral om doelen rond praktisch rekenen in het alledaagse leven. Meten van lengte en inhoud, klokkijken en rekenen met geld en de rekenmachine zijn belangrijke doelen. Daarnaast krijgen leerlingen de ruimte om de bewerkingen op een eigen niveau op te lossen. Bijvoorbeeld herhaald optellen in plaats van vermenigvuldigen of kolomsgewijs rekenen in plaats van cijferen. De doelen blijven hetzelfde, maar het handelingsniveau verschilt per leerling.
Het besluit wordt om keuzes te gaan maken binnen het basisaanbod  is een belangrijk keuzemoment. Afwijken van een 1S- of 1F-lijn betekent dat de leerling bepaalde doelen zeer waarschijnlijk niet meer zal gaan halen en mogelijk zelfs niet aangeboden krijgt. Dit heeft consequenties voor het vervolgonderwijs. Voorafgaand aan deze beslissing is het belangrijk om na te gaan of alles gedaan is om te voorkomen dat een leerling onterecht op een 1F of leerroute 2 terecht komt. Heeft bijvoorbeeld voldoende op het niveau van de leerling afgestemde instructie plaatsgevonden? Zie voor richtlijnen voor deze keuze de vragenlijst 1F: checklist verantwoord kiezen voor fundamenteel rekenniveau.

Meer informatie
Binnen Passende Perspectieven worden verschillende leerroutes beschreven. Op het overzicht zijn de leerroutes op A3 formaat weergegeven. De combinatie van overzichten van leerroutes en doelenlijsten helpt bij het maken van verantwoorde keuzes.

Wegwijzer passende perspectieven.

In de profielschetsen Passende Perspectieven kunt u meer lezen over de rekenontwikkeling van leerlingen met dyscalculie (profielschets 1).

Leerroute 2 en 3 van Passende Perspectieven.

Doelenlijsten van passende perspectieven.

De referentieniveaus zijn te vinden op.

Een uitwerking in concrete doelen.

SLO heeft doelen voor het jonge kind opgesteld. Deze bevatten ook doelen voor de rekenontwikkeling.

De kwaliteitskaart 'Durf te kiezen in doelen voor zwakke rekenaars' geeft tips ten aanzien van het intensiveren van het aanbod door te stapelen en te dispenseren.

Groenestijn, M. van, Borghouts, C. & Janssen, C. (2011). Protocol Ernstige Reken Wiskunde-problemen en Dyscalculie. Assen: Van Gorcum.

In de publicatie ‘Aandachtsgebieden voor een doorgaande lijn rekenen-wiskunde van po naar vmbo’ wordt een afbakening van de aandachtsgebieden gemaakt voor leerlingen die naar de basisberoepsgerichte leerweg van het VMBO (al dan niet met leerwegondersteuning) en het praktijkonderwijs gaan.

Het Hulpprogramma rekenen-wiskunde groep 7/8 omvat werkbladen die bedoeld zijn voor 20 lessen van ongeveer een uur met bijbehorende lesbeschrijvingen. Het is bedoeld om scholen die in de bovenbouw te maken hebben met afhakende leerlingen, gelegenheid te bieden deze leerlingen een aangepast leertraject te laten doorlopen. Dit traject is mede afgestemd op de doorgaande lijn naar het vmbo, in het bijzonder wat betreft de stroming van de basisberoepsgerichte leerweg. Daarnaast is het de bedoeling om de leerkrachten die met dit traject aan de slag gaan, de nodige achtergrondinformatie te bieden omtrent centrale leerlijnen en de doorgaande lijn naar het vmbo.

STAP (SLO Tool Arrangementen Plannen) kan worden ingezet om rekendoelen voor leerlingen met speciale rekenbehoeften te selecteren en daarbij passende leeractiviteiten te plannen.

Struiksma, C. (2011) Duiden en Doen. Kernimplementatieteam Leerlijnen Stichting Projecten Speciaal Onderwijs: Utrecht.

De CED-Groep ontwikkelde leerlijnen voor so en (s)bao. Alle herziene versies van de leerlijnen zijn te vinden op de website onder de tabbladen van de verschillende onderwijsvormen.