Doelen en inhouden
Voor het intensieve aanbod geldt dat net als in het basisaanbod gestreefd wordt naar referentieniveau 1S (zeker voor doorstroom naar havo/vwo). Echter vanwege de specifieke onderwijsbehoeften op het gebied van taal zullen (voor enkele óf voor alle domeinen) intensiverende maatregelen nodig zijn om bepaalde doelen te behalen, zal soms maximaal 1F behaald kunnen worden, zal op sommige doelen meer accent moeten worden gelegd en zullen voor andere doelen zo nodig compenserende strategieën worden gekozen of hulpmiddelen worden ingezet. Op die manier kan er gericht méér aandacht besteed worden aan de belangrijkste doelen voor de doorstroom naar het voortgezet onderwijs.

Uiteraard hangt het van de aard en de ernst van de problematiek af welke intensiverende maatregelen nodig zijn en of prioritering in doelen nodig is. Zo hebben anderstalige leerlingen andere onderwijsbehoeften dan bijvoorbeeld dyslectische leerlingen of leerlingen met een stoornis in het autistisch spectrum (ASS).

Voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften op het gebied van taal zijn de uitwerkingen van Passende Perspectieven informatief. In 'profielschetsen' wordt voor leerlingen met verschillende 'typen' (taal)problematiek (behalve anderstalige leerlingen) beschreven met welke taalvaardigheden (doelen) zij vaak vooral moeite hebben en welke ondersteuning geboden kan worden. Daarnaast zijn (aangepaste) leerroutes uitgewerkt. Wanneer van leerlingen verwacht wordt dat ze moeite zullen hebben om (op onderdelen) referentieniveau 1F te behalen, biedt leerroute 1 van Passende Perspectieven houvast. In deze leerroute is per twee leerjaren aangegeven welke doelen leerlingen (minimaal) moeten beheersen om 1F te behalen op 12-jarige leeftijd.

NB
: leerroute 1 beschrijft 'beheersingsdoelen', het onderwijsaanbod omvat altijd meer dan dat wat minimaal beheerst moet worden.

Binnen het project passende perspectieven is voor taal een tool ontwikkeld die helpt bij het vormgeven van maatwerk voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften. Kies het profiel dat het best bij de leerling past (bijvoorbeeld ESM, ADHD, dyslexie of een zintuiglijke beperking) en kies voor welk domein u meer maatwerk wilt bieden. Er verschijnt een download met specifieke suggesties en tips voor aanpassingen en ondersteuning, met een verwijzing naar doelen uit de leerroutes.

 

Voor anderstalige leerlingen is het van belang dat er eerst sprake is van een AANBOD van Nederlandse taal en de regels van het Nederlands, voordat deze geoefend en vervolgens getoetst kunnen worden. Taalmethoden bieden deze uitleg van hoe het Nederlands in elkaar zit niet: moedertaalonderwijs en moedertaalmethode bouwen voort op wat kinderen al kennen van het Nederlands. Dat voldoet dus niet voor NT2-leerders. De leraar moet eerst voor een (bredere) basis zorgen.
In taalmethoden wordt gesproken over taalvaardigheden: schrijven / lezen / luisteren / spreken; leren in het Nederlands. Maar voor anderstalige leerlingen is allereerst het leren van het Nederlands van belang. Het gaat dan om de taalonderdelen klankleer, vormleer, zinsbouw, woordenschat, betekenis (semantiek) en taalgebruik (pragmatiek). Voor anderstalige leerlingen zal een leraar altijd aanpassingen moeten maken bij bestaande lessen uit een methode.

Voor nieuwkomers en asielzoekersleerlingen zijn aan de hand van het referentiekader taal, doelen uitgewerkt van wat leerlingen moeten kennen en kunnen op het gebied van taal om na een eerste opvangjaar succesvol te kunnen instromen in het reguliere basisonderwijs. Deze zijn te vinden op de projectsite van Doelgericht op weg en ritsen maar.

 

Meer informatie

Specifieke onderwijsbehoeften, profielschetsen Passende Perspectieven.

Leerroute 1 van Passende Perspectieven.

Passende Perspectieven algemene wegwijzer

Kuiken, F., & Vermeer, A. (2005). Handboek 'Nederlands als tweede taal in het basisonderwijs': Nederlands als tweede taal in het basisonderwijs. Amersfoort: ThiemeMeulenhoff.

Doelgericht werken aan de referentieniveaus voor taal met nieuwkomers en asielzoekersleerlingen.

Kwaliteitskaart 'belangrijke uitgangspunten voor ouderbetrokkenheid voor allochtone ouders': onder andere over het belang van het goed ontwikkelen van zowel de moedertaal als het Nederlands

Tweede-taalverwerving en tweede-taalonderwijs van René Appel en Anne Vermeer (Bussum, Coutinho, 1994).